?>

Çin'in 'Büyük Biraderi' Uygurları yakın takipte

Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayanların kişisel bilgi ve hareketlerinin, "önleyici polis programı" çerçevesinde otoriteler tarafından merkezi olarak izlendiği iddia edildi.

Gündem - 7 yıl önce

ANKARA

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) konuyla ilgili yayımladığı raporda, Sincan Kamu Güvenliği Bürosunun 2016'da uygulamaya koyduğu "Bütünleşik Ortak Operasyonlar Platformu (BOOP)" adlı izleme programı aracılığıyla bireylere ait kişisel bilgileri ve gündelik hareketlerine dair kayıtları rızaları dışında topladığı öne sürüldü. Raporda, "potansiyel tehdit" olduğu iddia edilen kişilerin mimlendiği belirtildi.

Raporda, son iki yılda program aracılığıyla çok sayıda kişinin "önleyici polislik tedbiri" adı altında suçsuz yere alıkonulduğu, siyasi açıdan tehlikeli olarak değerlendirilen bireylerin herhangi bir yargı kararı olmaksızın "siyasi eğitim merkezleri" denilen gözaltı merkezlerine gönderildiği ifade edildi.

Raporda, BOOP'un kuruluşunun ve kapsamının Sincan eyaletindeki Kamu Güvenliği Bürosunun sistemde ihtiyaç duyulan tedarik hizmetleri için verdiği resmi ihale ilanlarıyla ortaya çıktığına vurgu yapıldı.

"Ağ koklayıcılarıyla" izleme

İbadet alanları başta olmak üzere alışveriş merkezleri, okullar ve dini liderlerin evleri gibi kritik görülen bölgelere yerleştirilen güvenlik kameralarında yüz tanıma ve gece görüş özelliklerinin olduğu kaydedildi.

Bölgede akıllı telefon ve ağ aygıtlarının kimliklerini tespit etmeye yarayan ve "ağ koklayıcısı" tabir edilen cihazların kullanıldığına dikkat çekilen raporda, yerleşim merkezlerindeki araç plakaları ve elektronik kimliklerin anlık olarak sisteme iletildiği aktarıldı.

BOOP'un ayrıca halihazırda kamunun elinde bulunan vatandaşlara ait nüfus, adli sicil, sağlık, aile planlama, bankacılık ve araç kayıtlarının bulunduğu veri tabanından da yararlandığına dikkat çekildi.

Raporda, polis başta olmak üzere kamu görevlilerinin, çeşitli sebeplerle vatandaşların evlerine yaptığı ziyaretlerde "olağan dışı" ve "istikrarsızlık yaratabilecek" her unsuru rapor etmekle yükümlü olduğu belirtildi.

Raporda ayrıca araştırma kapsamında görüşülen bir kişinin evinde çok sayıda kitap olması nedeniyle rapor edildiği ve "bu kadar kitabı ne yaptığına dair tatmin edici bir açıklama yapması" gerektiği ifade edildi.

Mahalle ve köy ziyaret heyetleri

Diğer yandan Çin'de "fanghuicu" adı verilen, bilgi toplamak için yerel halkın evlerine düzenli ziyaretler yapan yerel hükümet ve parti kadrolarından oluşan mahalle ve köy ziyaret heyetlerinin bulunduğu bilgisi yer aldı. Bu heyetlerin bölgede derlediği bilgilerin merkezi izleme programı kapsamında değerlendirildiği kaydedildi. Bu ziyaretlerin de vatandaşların "siyasi güvenilirliğini" belirlemekte en önemli ölçü olduğu vurgulandı.

Eyalet başkenti Urumçi'de yaşayan bir iş adamı, HRW araştırmacılarına, geçen yıl kendisini "ziyaret eden yetkililerin" doldurmasını istedikleri bir forma dair bilgi verdi. İş adamı, formda günde kaç vakit namaz kıldığı ve düzenli olarak hangi camiye gittiğine ilişkin sorular bulunduğundan bahsetti. İş adamı ayrıca kendisine yurt dışına seyahat edip etmediği, eğer ettiyse "hassas" olarak nitelenen 26 ülkeden herhangi birine gidip gitmediğinin sorulduğunu aktardı. Formda kişilere eyaletteki "siyasi istikrarsızlıklarla" herhangi bir ilgisi olup olmadığı veya bunlara karışan herhangi bir akrabası bulunup bulunmadığına dair soruların yer aldığı belirtildi.

Rapora göre, bir görgü tanığı da mahalle ziyaret heyetinin kullandığı BOOP sistemine ait bilgisayar ara yüzünde, mahalledeki tüm Uygurların isimleri, kimlik numaraları, meslekleri, aile bağlantıları ile bu kişilerin "güvenilir veya güvenilmez" olup olmadıklarına, daha önce gözaltına alınmış veya "siyasi eğitime" tabi tutulup tutulmadığına dair notlar bulunduğunu ifade etti.

"Çin yönetimi Orwellvari yöntemleri terk etmeli"

HRW Kıdemli Çin araştırmacısı Maya Vang, bu çalışma sayesinde ilk kez Çin yönetiminin merkezi izleme ve önleyici polislik programlarının yalnızca kişilerin mahremiyet hakkını ihlal etmekle kalmadığını, aynı zamanda yetkililere bu kişileri gelişi güzel tutuklama olanağı da sağladığını öne sürdü.

Vang, "Sincan'da yaşayan insanlar gündelik hayatlarının artan oranda gözetim altında tutulmasına itiraz edemiyorlar. Çünkü ne bu kara kutu programdan haberleri var ne de onun nasıl işlediğinden." dedi.

Çin hükümetinin bu yolla suç oluşmadan engellediği yönündeki iddiasına itiraz eden Vang, suçla gerçek mücadele için polisin ve savcıların insan haklarına saygılı olması gerektiğini, bu kişilerin profesyonel yöntemlerle eğitilmeleri ve adli savunma imkanlarının geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Vang, "Keyfi izleme ve gözaltı Orwellvari siyasi araçlar. Çin bunları kullanmaktan vazgeçmeli ve siyasi eğitim merkezlerinde tutulan herkesi derhal serbest bırakmalı." ifadelerini kullandı.

İngiliz yazar George Orwell, cehennemi bir baskı rejiminin hakim olduğu gelecekteki hayali bir dünyanın anlatıldığı "1984" romanında "Büyük Birader" adı verilen bir merkezi izleme ve denetim aygıtını tasvir etmişti. "Büyük Birader", yurttaşların her hareketini sürekli olarak takip eden gizemli bir güç olarak anlatılmıştı. Romanda siyasi otorite bunu her türlü bireysel davranışı ve bağımsız düşünceyi bastırmak için kullanıyordu.

Muhabir: Emre Aytekin

Kaynak: AA

dikGAZETE.com
Haftanın Öne Çıkanları

Tiyatronun diliyle engelleri aşmayı öğretiyor

2018-02-27 16:02 - Çevre-Hayat

Emekli askerlerden Diyarbakır'da eğitime destek

2018-02-23 21:02 - Çevre-Hayat

Başbakan Yardımcısı Bozdağ: BMGK kararının harekatı etkilemesi söz konusu değil

2018-02-25 23:35 - Genel

'Askere moral vermeye gittik, moral aldık'

2018-02-22 15:02 - Siyaset

15 Temmuz'da Sultanbeyli'deki olaylara ilişkin davada ara karar

2018-02-23 19:32 - Gündem

'Ekonomilerde parlak bir büyüme dönemine girildiği görülüyor'

2018-02-26 17:22 - Genel

'Zalim ABD'nin kararının başarısızlığa ulaşması için çalışacağız'

2018-02-24 21:02 - Gündem

'Dürüstlük kantini'nin kasası yoksul öğrenciler için doluyor

2018-02-28 17:02 - Çevre-Hayat

Çin'in 'Büyük Biraderi' Uygurları yakın takipte

2018-02-28 19:22 - Gündem

Hamzaçebi taksicilerin sorunlarını dinledi

2018-02-26 23:02 - Siyaset

İlgili Haberler

Emine Erdoğan, Suriye Cumhurbaşkanı Şara'nın eşiyle görüştü

22:37 - Gündem

Ege Denizi'nde son 24 saatte 313 deprem meydana geldi

22:28 - Gündem

Türkiye'nin sembol yapıları 4 Şubat Kanser Günü'nde ışıklandırıldı

21:27 - Gündem

Bakan Tunç: Haksız tahrik uygulamasıyla ilgili bir düzenlemeye ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz

20:58 - Gündem

MSB'den Pençe-Kilit Operasyonu bölgesinde şehit düşen askere ilişkin açıklama

20:52 - Gündem

Günün Manşetleri

Ege Denizi'nde son 24 saatte 313 deprem meydana geldi

22:28 - Gündem

ABD Dışişleri Bakanı Rubio, USAID'in ulusal çıkarlara hizmet etmediğini söyledi

22:22 - Dünya

BM: İsrail'in zorla yerinden ettiği 565 binden fazla Filistinli Gazze'nin kuzeyine döndü

22:17 - Dünya

Türk askerinin Aden Körfezi'ndeki görev süresi bir yıl daha uzatıldı

21:38 - Siyaset

Türkiye'nin sembol yapıları 4 Şubat Kanser Günü'nde ışıklandırıldı

21:27 - Gündem